Adwokat Ernest Karkosza ze Szczecina

Zachowek

Zachowek to roszczenie o zapłatę pieniędzy, które przysługuje najbliższym zmarłego pominiętym w testamencie.

pn.–pt. 9:00–18:00 · ul. Jagiellońska 73/2, Szczecin

Rodzina na rozmowie z prawnikiem przy stole

Pominięci w testamencie mogą ubiegać się o zachowek

Spadek można otrzymać na dwa sposoby – na mocy ustawy lub testamentu. W pierwszym przypadku to sam prawodawca decyduje w jakiej części majątek zmarłego przypada jego bliskim. Mechanizm ten nie ma natomiast zastosowania wówczas, gdy spadkodawca za swojego życia w ważnym testamencie zdecyduje co i komu przypadnie po jego śmierci. Co prawda może on w pełni rozporządzić w nim tym, co zgromadził za swojego życia, wybierając właściwie dowolnie co i komu przypadnie w udziale. Jednak w sytuacji, gdy spadkodawca w testamencie nie uwzględnił swoich bliskich, zyskują oni możliwość ubiegania się o tzw. zachowek. To z kolei oznacza, że nawet pominięci w testamencie nie tracą szans na otrzymanie pewnej części spadku.

Czym jest zachowek?

Mówiąc najprościej, zachowek to roszczenie o zapłatę pieniędzy, które przysługuje najbliższym zmarłego: zstępnym, małżonkowi i rodzicom, gdy testament ich pominął lub dał im za mało. Nie jest to udział w spadku, a spadkodawca może pozbawić prawa do zachowku przez wydziedziczenie w testamencie. Wysokość zachowku uzależniona jest od stopnia relacji rodzinnych łączących daną osobę ze spadkodawcą oraz od ich sytuacji osobistej. Zgodnie z Kodeksem cywilnym zachowek przysługuje zstępnym (a więc np. dzieciom i wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy. Jeśli są oni trwale niezdolni do pracy wysokość należnego im zachowku wynosi 2/3 tej części spadku, którą otrzymaliby na mocy ustawy. Warto nadmienić, że zasadę tę stosuje się także wówczas, gdy uprawniony do zachowku jest małoletni, co w praktyce dotyczy jedynie zstępnych spadkodawcy. W każdym innym przypadku wysokość zachowku wynosi połowę wartości części, która przypadłaby uprawnionym w przypadku dziedziczenia ustawowego. Mówiąc inaczej, aby obliczyć wysokość zachowku zstępni, małżonek oraz rodzice muszą najpierw ustalić, jaka część spadku przypada im na mocy ustawy, a dopiero od tej części – w zależności od wskazanych powyżej okoliczności – określić jej 2/3 lub 1/2. Oczywiście obliczenie ułamka spadku, który należałby się uprawnionym do zachowku na mocy ustawy dokonuje się zgodnie z właściwymi przepisami Kodeksu cywilnego. Należy jednocześnie pamiętać, że przy operacji tej uwzględnia się także spadkobierców uznanych za niegodnych dziedziczenia oraz tych, którzy spadek odrzucili. Ma to w praktyce duże znaczenie, gdyż wielkość udziałów spadkowych należących się poszczególnym spadkobiercom ustawowym jest ściśle uzależniona od ilości osób powołanych do dziedziczenia oraz stopnia ich pokrewieństwa lub powinowactwa ze spadkodawcą.

O zachowek trzeba się postarać

Zachowek nie przysługuje automatycznie. Uprawniony musi zażądać zapłaty od spadkobiercy, a gdy od spadkobiercy nie da się jej uzyskać, w określonych przypadkach od osoby, która dostała od spadkodawcy darowiznę (art. 1000 KC). Zwykle zaczyna się od wezwania do zapłaty, a gdy to nie skutkuje, o zachowku rozstrzyga sąd.

Na dochodzenie zachowku od spadkobiercy powołanego w testamencie jest pięć lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 KC). Zachowku nie dostanie osoba skutecznie wydziedziczona w testamencie, np. z powodu uporczywego niedopełniania obowiązków rodzinnych wobec spadkodawcy (art. 1008 KC), ani osoba uznana przez sąd za niegodną dziedziczenia (art. 1009 KC).

Pomoc adwokata w sprawie zachowku w Szczecinie

Pomagamy obliczyć wysokość zachowku, przygotować wezwanie do zapłaty i prowadzimy sprawy o zachowek przed sądem.

Sprawy o zachowek, stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku prowadzimy w ramach spraw spadkowych w Szczecinie. Darowizny za życia spadkodawcy omawiamy w artykule Odwołanie darowizny.

Przewijanie do góry